صالح بن بشر زاهد به نزد ((مهدی )) (خلیفه ) آمد. مهدی او را گفت : مرا پند ده ! گفت : آیا پیش از تو، پدر و عمویت در این مجلس ننشستند؟ گفت : بلی ! گفت : آیا از آن ها کارهایی سر نزد که بر ایشان امید رستگاری بود؟ و کارهایی سر نزد که بیم هلاک بر آن ها می رفت ؟ گفت : بلی . گفت : بنگر! در هر آن چه امید رستگاری ست . آن را بگیر! و هر آن چه را که در آن بیم هلاک است ، رهاکن !
کشکول شیخ بهایی
حکمت ۳۴۱
روز دردناک ظالم
(سیاسی) و درود خدا بر او، فرمود: روز انتقام گرفتن از ظالم سخت تر از ستمکاری بر مظلوم است.
حکمت ۳۴۲
راه بی نیازی
(اخلاق اجتماعی) و درود خدا بر او، فرمود: برترین بی نیازی و دارایی، نومیدی است از آنچه در دست مردم است.
حکمت ۳۴۳
شناخت مردم و ضدّ ارزشها
(سیاسی، علمی) و درود خدا بر او، فرمود: گفتارها نگهداری میشود، و نهان ها آشکار، و هر کسی در گرو اعمال خویش است، و مردم گرفتار کمبودها و آفت هایند جز آن را که خدا نگهدارد، در خواست کنندگانشان مردم آزار، و پاسخگویان به زحمت و رنج دچارند، و آن کس که در اندیشه از همه برتر است با اندک خشنودی یا خشمی از رأی خود باز میگردد. و آن کس که از همه استوارتر است از نیم نگاهی ناراحت شود یا کلمه ای او را دگرگون سازد.
حکمت ۳۴۴
ضرورت توجّه به فنا پذیری دنیا
(اخلاقی، اقتصادی) و درود خدا بر او، فرمود: ای مردم از خدا بترسید، چه بسا آرزومندی که به آرزوی خود نرسید، و سازنده ساختمانی که در آن مسکن نکرد، و گرد آورندهای که زود آنچه را گرد آورده رها خواهد کرد، شاید که از راه باطل گرد آورده، و یا حق دیگران را باز داشته، و با حرام به هم آمیخته، که گناهش بر گردن اوست، و با سنگینی بار گناه در میگذرد، و با پشیمانی و حسرت به نزد خدا میرود که: «در دنیا و آخرت زیان کرده و این است زیانکاری آشکار»
حکمت ۳۴۵
یکی از راههای پاک ماندن
(معنوی) و درود خدا بر او، فرمود: دست نیافتن به گناه نوعی عصمت است.
در احادیث معتبره وارد شده است ، که خوردن مال یتیم به ناحق از جمله گناهان کبیره است .
******************
در حدیث معتبر منقول است که : حضرت رسول صلّی اللّه علیه وآله وسلّم فرمود که هر که نگاهداری کند یتیمی را و او را نفقه دهد من و او در بهشت مانند این دو انگشت با هم باشیم واشاره به انگشت شهادت و میان فرمود.
.******************
در حدیث دیگر فرمود هر که یتیمی را در عیال خود داخل کند و خرج او را بدهد تا او مستغنی شود از او، خدا بهشت را بر او واجب گرداند، چنانچه برای خورنده مال یتیم جهنم را واجب گردانیده است .
.******************
در روایت معتبر از حضرت امیرالمؤ منین علیه السلام منقول است که : هر مرد مؤ من و زن مؤ منه که دست بر سر یتیم بکشد، از روی ترحم حقتعالی برای او به عدد هر موئی که دستش بر آن می گردد حسنه برای او بنویسد.
.******************
در روایت دیگر منقول است که : به هر موئی حقتعالی نوری کرامت فرماید، در قیامت .
.******************
در حدیث معتبر از حضرت رسول صلّی اللّه علیه وآله وسلّم منقول است که : هر که از سنگینی دل خود آزرده باشد، خواهد دلش نرم گردد یتیمی را نزدیک خود بخواند و با او مهربانی کند و بر سر خوان خود بنشاند و از روی شفقت دست بر سرش بمالد به درستی که یتیم را بر مردم حق عظیم هست .
حلیه المتقین
حکمت ۳۳۶
مسؤولیّت وعده دادن
(اخلاقی، اجتماعی) و درود خدا بر او، فرمود: کسی که چیزی از او خواسته اند تا وعده نداده آزاد است.
حکمت ۳۳۷
ضرورت عمل گرایی
(اخلاقی، تربیتی) و درود خدا بر او، فرمود: دعوت کننده بی عمل، چون تیر انداز بدون کمان است.
حکمت ۳۳۸
اقسام علم
(علمی) و درود خدا بر او، فرمود: علم دو گونه است: علم فطری و علم اکتسابی، علم اکتسابی اگر هماهنگ با علم فطری«» نباشد سودمند نخواهد بود.
حکمت ۳۳۹
قدرت و حاکمیّت اندیشه
(سیاسی) و درود خدا بر او، فرمود: استواری رأی با کسی است که قدرت و دارایی دارد، با روی آوردن قدرت،روی آورد، و با پشت کردن آن روی بر تابد.
حکمت ۳۴۰
ارزش پاکدامنی و شکرگزاری
(اخلاقی، اقتصادی) و درود خدا بر او، فرمود: پاکدامنی زیور تهیدستی، و شکرگزاری زیور بی نیازی (ثروتمندی) است.
رسول خدا (ص) فرمود:
به اصحاب خود آیا به شما خبر ندهم از چیزی که اگر عمل کنید شیطان به اندازه مشرق تا مغرب از شما دور شو؟ عرض کردند چرا یا رسول اللّه ، فرمود روزه رویش را سیاه کند و صدقه پشتش را میشکند و دوستی برای خدا و همدستی در کار خیر دنباله اش را میبرند و آمرزش جوئی و تینش را میبرد و هر چه زکاتی دارد و زکاه تن ها روزه است .
حکمت ۳۳۱
ارزش اطاعت و بندگی
(عبادی، اعتقادی) و درود خدا بر او، فرمود: خدای سبحان طاعت را غنیمت زیرکان قرار داد آنگاه که مردم ناتوان، کوتاهی کنند.
حکمت ۳۳۲
مسؤولیّت رهبری
(سیاسی) و درود خدا بر او، فرمود: حاکم اسلامی، پاسبان خدا در زمین اوست.
حکمت ۳۳۳
روانشناسی مؤمن
(علمی، اجتماعی) و درود خدا بر او، فرمود: (در توصیف مؤمن فرمود) شادی مؤمن در چهره او، و اندوه وی در دلش پنهان است، سینهاش از هر چیزی فراختر، و نفس او از هر چیزی خوارتر است. برتری جویی را زشت، و ریاکاری را دشمن میشمارد، اندوه او طولانی، و همّت او بلند است، سکوتش فراوان، و وقت او با کار گرفته است، شکرگزار و شکیبا و ژرف اندیش است. از کسی درخواست ندارد و نرمخو و فروتن است، نفس او از سنگ خارا سختتر امّا در دینداری از بنده خوارتر است.
حکمت ۳۳۴
یاد مرگ و آرزوها
(اخلاقی) و درود خدا بر او، فرمود: اگر بنده خدا أجل و پایان کارش را میدید، با آرزو و فریب آن دشمنی میورزید.
حکمت ۳۳۵
آفات اموال
(اقتصادی) و درود خدا بر او، فرمود: برای هر کسی در مال او دو شریک است: وارث، و حوادث.
رسول خدا (ص) فرمود:
هر که راهی رود که در آن علمی جوید خدا او را راهی برد که به بهشت در آورد زیرا که فرشتگان پرهای خود را برای طالب علم بگسترانند از پسند او و براستی همانا برای طالب علم آمرزش جوید هر که در آسمان و زمین است تا برسد به ماهیان دریا و فضل عالم بر عابد چون فضل ماه است بر سایر اخترها در شب چهارده و براستی علماء وارثان پیغمبرانند زیرا پیغمبران دینار و نه درهمی به ارث ندادند ولی علم را به ارث دادند هر که از آن اخذ کند بهره فراوانی گرفته .
امام صادق فرمود:
پس از مرگ اجری دنبال کسی نرود جر از سه عمل
صدقه جاریه
روش هدایتی که نهاده و پس از مرگش بدان عمل شود
فرزند صالحی که برایش آمرزش خواهد.
امیر المؤمنین (ع) فرمود:
شیوه فقها و حکما این بود که در نگارشات خود به هم سه چیز مینوشتند و چهارمی نداشت .
۱- هر که هم خود را آخرتش کند خدا هم دنیایش را کفایت کند.
۲- هر که درونش را اصلاح کند خدا برونش را اصلاح کند.
۳- هر که میان خود و خدا را اصلاح کند خدا میان او و خلق را اصلاح نماید.
حکمت ۳۲۱
قاطعیّت رهبری در مشورت
(سیاسی، اجتماعی) و درود خدا بر او، فرمود: (عبد اللّه بن عباس در مسئله ای نظر داد که امام آن را قبول نداشت و فرمود) بر تو است که رأی خود را به من بگویی، و من باید پیرامون آن بیندیشم، آنگاه اگر خلاف نظر تو فرمان دادم باید اطاعت کنی.«»
حکمت ۳۲۲
ضرورت تقویت روحیّه مردم پس از جنگ
(سیاسی، اجتماعی) و درود خدا بر او، فرمود: (وقتی امام از جنگ صفّین باز میگشت به محلّه شبامیان«» رسید، آواز گریه زنان بر کشتگان جنگ را شنید، ناگاه حرب بن شرحبیل شبامی بزرگ قبیله شبامیان خدمت امام رسید به او فرمود) آیا آن گونه که میشنوم، زنان شما بر شما چیره شده اند چرا آنان را از گریه و زاری باز نمیدارید (حرب پیاده و امام سوار بر اسب میرفتند، به او فرمود) باز گرد، که پیاده رفتن رییس قبیله ای چون تو پشت سر من، موجب انحراف زمامدار و زبونی مؤمن است.
حکمت ۳۲۳
علل انحراف خوارج
(سیاسی، اعتقادی) و درود خدا بر او، فرمود: (در جنگ نهروان هنگامی که از کنار کشتگان خوارج میگذشت فرمود) بدا به حال شما آن که شما را فریب داد به شما زیان رساند. (پرسیدند چه کسی آنان را فریفت، ای امیر المؤمنین علیه السّلام فرمود) شیطان گمراه کننده، و نفسی که به بدی فرمان میدهد، آنان را با آرزوها مغرور ساخت، و راه گناه را بر ایشان آماده کرد، و به آنان وعده پیروزی داد، و سرانجام به آتش جهنّم گرفتارشان کرد.
حکمت ۳۲۴
خداترس در خلوتگاه ها
(اعتقادی، اخلاقی، تربیتی) و درود خدا بر او، فرمود: از نافرمانی خدا در خلوتها بپرهیزید، زیرا همان که گواه است، داوری کند.
حکمت ۳۲۵
اندوه عزای محمد بن ابی بکر
(سیاسی) و درود خدا بر او، فرمود: (آنگاه که خبر کشته شدن محمد بن ابی بکر را به او دادند فرمود) همانا اندوه ما بر شهادت او، به اندازه شادی شامیان است، جز آن که از آنان یک دشمن، و از ما یک دوست کم شد.