حکیمی گفته است : عاقل را سزاوار است که بداند که خیری در مردم نیست . و نیز بداند که از آن ناگزیرست . و اگر این بداند، چندان که مقتضی ست با آنان در آمیزد.
***************
مردی ، حکیمی را دشنام داد. حکیم تغافل کرد. مرد گفت : منظور من تویی و حکیم گفت : و چنین است که از تو چشم پوشیدم .
***************
و گفته اند: زبان عاقل در پس دل اوست و دل نادان ، در پس ‍ زبانش .

***************
حکیمی گفته است : صبر دو گونه است : صبر آن چه ناخوش آیند است و صبر بر آن چه که دوست داشتنی ست . اما، شدیدتر از این دو، صبر نفوس ‍ است .
کشکول شیخ بهایی

امام علی (ع ) فرمود: چهار خوی ، از نادانی ست
خشم گرفتن بر آن که خاطرت از او خشنود نیست
همنشینی با کسی که همتای او نیستی
ابراز نیازمندی نزد کسی که ترا بی نیاز نمی سازد
سخن بیهوده گفتن .
کشکول شیخ بهایی

فرمود: هر که شام و بام کند و سه چیز را دارا باشد نعمت دنیا بر او تمام است هر که در بام و شامش تندرست باشد و آسوده خاطر و خوراک یک روز را دارد، و اگر چهارمین نعمت را داشته باشد نعمت دنیا و آن سرا را دارد و آن ایمانست.
*****************
فرمود: رحم کنید بر عزیزی که خوار شده و توانگری که ندار شده و دانشمندی که گرفتار نادان است.
**********************
فرمود: در دو صفت بیشتر مردم فریب خورده باشند تندرستی و آسودگی (یعنی ب‏ه آنها توجه ندارند)
***************************
فرمود: دلها در بند دوستی آن کسند که نیکی ب‏ه آنها کرده و دشمنی آن که بدی بدانها کرده است
************************
فرمود: ما گروه پیمبران مأموریم که با مردم به اندازه خردشان سخن کنیم.
********************
فرمود: ملعونست کسی که رنج خود بر مردم اندازد.
************************
فرمود: عبادت هفت جزء است و برتر همه کسب حلال است.
تحف العقول

حکمت ۳۴۶
مشکلات درخواست کردن
(اخلاقی، اجتماعی) و درود خدا بر او، فرمود: آبروی تو چون یخی جامد است که درخواست آن را قطره قطره آب می‏کند، پس بنگر که آن را نزد چه کسی فرو می‏ریزی.
حکمت ۳۴۷
جایگاه ستایش
(اخلاقی، اجتماعی) و درود خدا بر او، فرمود: ستودن بیش از آنچه که سزاوار است نوعی چاپلوسی، و کمتر از آن، درماندگی یا حسادت است.
حکمت ۳۴۸
سخت‏ترین گناه
(اخلاقی) و درود خدا بر او، فرمود: سخت‏ ترین گناه، آن که گناهکار آن را کوچک بشمارد.

حکمت ۳۴۹
الگوی انسان کامل
(اخلاقی، معنوی) و درود خدا بر او، فرمود: آن کس که در عیب خود بنگرد از عیب جویی دیگران باز ماند، و کسی که به روزی خدا خشنود باشد بر آنچه از دست رود اندوهگین نباشد، و کسی که شمشیر ستم بر کشد با آن کشته شود، و آن کس که در کارها خود را به رنج اندازد خود را هلاک سازد، و هر کس خود را در گردابهای بلا افکند غرق گردد، و هر کس به جاهای بد نام قدم گذاشت متّهم گردید. و کسی که زیاد سخن می‏گوید زیاد هم اشتباه دارد، و هر کس که بسیار اشتباه کرد، شرم و حیاء او اندک است، و آن که شرم او اندک، پرهیزکاری او نیز اندک خواهد بود، و کسی که پرهیزکاری او اندک است دلش مرده، و آن که دلش مرده باشد. در آتش جهنّم سقوط خواهد کرد. و آن کس که زشتی‏ های مردم را بنگرد، و آن را زشت بشمارد سپس همان زشتی‏ها را مرتکب شود، پس او احمق واقعی است. قناعت، مالی است که پایان نیابد، و آن کس که فراوان به یاد مرگ باشد در دنیا به اندک چیزی خشنود است، و هر کس بداند که گفتار او نیز از اعمال او به حساب می‏آید جز به ضرورت سخن نگوید.
حکمت ۳۵۰
روانشناسی مردان ستمکار
(سیاسی، اجتماعی، اخلاقی) و درود خدا بر او، فرمود: مردم ستمکار را سه نشان است: با سرکشی به ما فوق خود ستم روا دارد، و به زیردستان خود با زور و چیرگی ستم می‏کند، و ستمکاران را یاری می‏دهد

صالح بن بشر زاهد به نزد ((مهدی )) (خلیفه ) آمد. مهدی او را گفت : مرا پند ده ! گفت : آیا پیش از تو، پدر و عمویت در این مجلس ننشستند؟ گفت : بلی ! گفت : آیا از آن ها کارهایی سر نزد که بر ایشان امید رستگاری بود؟ و کارهایی سر نزد که بیم هلاک بر آن ها می رفت ؟ گفت : بلی . گفت : بنگر! در هر آن چه امید رستگاری ست . آن را بگیر! و هر آن چه را که در آن بیم هلاک است ، رهاکن !
کشکول شیخ بهایی

حکمت ۳۴۱
روز دردناک ظالم
(سیاسی) و درود خدا بر او، فرمود: روز انتقام گرفتن از ظالم سخت‏ تر از ستمکاری بر مظلوم است.
حکمت ۳۴۲
راه بی‏ نیازی
(اخلاق اجتماعی) و درود خدا بر او، فرمود: برترین بی‏ نیازی و دارایی، نومیدی است از آنچه در دست مردم است.
حکمت ۳۴۳

شناخت مردم و ضدّ ارزشها
(سیاسی، علمی) و درود خدا بر او، فرمود: گفتارها نگهداری می‏شود، و نهان‏ ها آشکار، و هر کسی در گرو اعمال خویش است، و مردم گرفتار کمبودها و آفت‏ هایند جز آن را که خدا نگهدارد، در خواست کنندگانشان مردم آزار، و پاسخگویان به زحمت و رنج دچارند، و آن کس که در اندیشه از همه برتر است با اندک خشنودی یا خشمی از رأی خود باز می‏گردد. و آن کس که از همه استوارتر است از نیم نگاهی ناراحت شود یا کلمه ای او را دگرگون سازد.
حکمت ۳۴۴
ضرورت توجّه به فنا پذیری دنیا
(اخلاقی، اقتصادی) و درود خدا بر او، فرمود: ای مردم از خدا بترسید، چه بسا آرزومندی که به آرزوی خود نرسید، و سازنده ساختمانی که در آن مسکن نکرد، و گرد آورنده‏ای که زود آنچه را گرد آورده رها خواهد کرد، شاید که از راه باطل گرد آورده، و یا حق دیگران را باز داشته، و با حرام به هم آمیخته، که گناهش بر گردن اوست، و با سنگینی بار گناه در می‏گذرد، و با پشیمانی و حسرت به نزد خدا می‏رود که: «در دنیا و آخرت زیان کرده و این است زیانکاری آشکار»
حکمت ۳۴۵
یکی از راههای پاک ماندن
(معنوی) و درود خدا بر او، فرمود: دست نیافتن به گناه نوعی عصمت است.

پیامبر (ص) فرمود که چون یتیمی بگرید عرش الهی برای او بلرزد، پس پروردگار عالم فرماید که کیست آنکه به گریه آورده است این بنده مرا که پدرش و مادرش را گرفته ام ؟ به عزت و جلال خودم سوگند می خورم که هیچ بنده او را ساکن نگرداند مگر آنکه بهشت را برای او واجب گردانم .
***********************
در احادیث معتبره از حضرت صادق علیه السلام منقول است که : حق تعالی در قرآن مجید برای کسیکه مال یتیم را به ناحق بخورد، دو عقاب مقرر ساخته یکی عذاب جهنم در آخرت و دیگری آنکه در دنیا بعد از او با یتیمان او بکنند، آنچه با یتیمان دیگران کرده باشد.
***********************
ادامه نوشتار »

در احادیث معتبره وارد شده است ، که خوردن مال یتیم به ناحق از جمله گناهان کبیره است .
******************
در حدیث معتبر منقول است که : حضرت رسول صلّی اللّه علیه وآله وسلّم فرمود که هر که نگاهداری کند یتیمی را و او را نفقه دهد من و او در بهشت مانند این دو انگشت با هم باشیم واشاره به انگشت شهادت و میان فرمود.
.******************
در حدیث دیگر فرمود هر که یتیمی را در عیال خود داخل کند و خرج او را بدهد تا او مستغنی شود از او، خدا بهشت را بر او واجب گرداند، چنانچه برای خورنده مال یتیم جهنم را واجب گردانیده است .
.******************
در روایت معتبر از حضرت امیرالمؤ منین علیه السلام منقول است که : هر مرد مؤ من و زن مؤ منه که دست بر سر یتیم بکشد، از روی ترحم حقتعالی برای او به عدد هر موئی که دستش بر آن می گردد حسنه برای او بنویسد.
.******************
در روایت دیگر منقول است که : به هر موئی حقتعالی نوری کرامت فرماید، در قیامت .
.******************
در حدیث معتبر از حضرت رسول صلّی اللّه علیه وآله وسلّم منقول است که : هر که از سنگینی دل خود آزرده باشد، خواهد دلش نرم گردد یتیمی را نزدیک خود بخواند و با او مهربانی کند و بر سر خوان خود بنشاند و از روی شفقت دست بر سرش بمالد به درستی که یتیم را بر مردم حق عظیم هست .
حلیه المتقین

حفص بن ابی عایشه گوید: امام صادق (علیه السلام ) یکی از غلامان خود را به دنبال کاری فرستاد و او دیر کرد(و نیامد) امام (علیه السلام ) که دید غلام دیر کرد به دنبال او بیرون رفت دید خوابیده است ، پس بالای سرش نشست و شروع کرد او را باد زدن تا از خواب بیدار شد، همین که بیدار شد امام صادق (علیه السلام ) به او فرمود: ای فلانی به خدا تو حق نداری هم شب بخوابی هم روز، شب مال تو و روزت مال ما.

حکمت ۳۳۶
مسؤولیّت وعده دادن
(اخلاقی، اجتماعی) و درود خدا بر او، فرمود: کسی که چیزی از او خواسته‏ اند تا وعده نداده آزاد است.
حکمت ۳۳۷
ضرورت عمل گرایی
(اخلاقی، تربیتی) و درود خدا بر او، فرمود: دعوت کننده بی‏ عمل، چون تیر انداز بدون کمان است.
حکمت ۳۳۸
اقسام علم
(علمی) و درود خدا بر او، فرمود: علم دو گونه است: علم فطری و علم اکتسابی، علم اکتسابی اگر هماهنگ با علم فطری«» نباشد سودمند نخواهد بود.
حکمت ۳۳۹
قدرت و حاکمیّت اندیشه
(سیاسی) و درود خدا بر او، فرمود: استواری رأی با کسی است که قدرت و دارایی دارد، با روی آوردن قدرت،روی آورد، و با پشت کردن آن روی بر تابد.
حکمت ۳۴۰
ارزش پاکدامنی و شکرگزاری
(اخلاقی، اقتصادی) و درود خدا بر او، فرمود: پاکدامنی زیور تهیدستی، و شکرگزاری زیور بی‏ نیازی (ثروتمندی) است.