ای علی مبادا بی ‏لنگ بحمام بروی زیرا هر که برهنه بحمام در آید ملعونست هم آنکه بر او بنگرد و هم آنکه بر او بنگرند.
************************

ای علی انگشتر بانگشت سبابه و میانه مکن زیرا قوم لوط باین دو انگشتر میکردند انگشت خرد را برهنه مگذار.
************************
ای علی راستی خدا را خوش آید از بنده‏ اش گاهی که بگوید: پروردگارا مرا بیامرز زیرا گناهان را جز تو نیامرزد خدا میفرماید، فرشته هایم این بنده من دانسته که جز من گناهان را نیامرزد، گواه باشید که من او را آمرزیدم.
************************
ای علی از دروغ بپرهیز زیرا دروغ رو سیاهی آرد و سپس نزد خدا کذاب نوشته شود و راستی که راستی رو سفیدی آورد و نزد خدا راستگو نوشته شود و بدان که راستی مبارک است و دروغ شوم است.
************************
ای علی از غیبت و سخن چینی بر حذر باش زیرا غیبت روزه را بشکند و سخن چینی مایه شکنجه در گور است. ای علی به خدا سوگند دروغ مخور و بدون لزوم سوگند راست هم یاد مکن و خدا را در معرض سوگند خویش میاور زیرا خدا بکسی که بنامش سوگند دروغ بخورد رحم نکند و رعایت او را ننماید. ای علی غم روزی فردا مخور زیرا روزی هر فردائی میرسد.
************************************************
ای علی از لجبازی بپرهیز که آغازش نادانی و انجامش پشیمانیست.
************************
ای علی مسواک کردن را باش زیرا مسواک کردن پاکی دهان و رضای پروردگار و روشنی دیده است و خلال کردن تو را محبوب فرشته‏ ها سازد زیرا فرشته‏ ها از گند دهان کسی که پس از خوردن خلال نکند در آزارند.
************************
ای علی خشم مکن و چون بخشم شدی بنشین و در نیروی پروردگار بر بنده‏ ها بیندیش و بر بردباری او از آنان و چون بتو گفته شود از خدا بپرهیز خشمت را بدور افکن و به بردباری برگرد.
************************
ای علی هر آنچه بر خود خرج کنی قصد خدا کن تا نزد خدا برای تو ذخیره گردد.
************************
ای علی با خانواده و با همسایه‏ ها و هر که معاشرت و گفتگو کنی خوش خلق باش تا نزد خدا بلند پایه نوشته شوی .
************************
ای علی هر چه برای خود نخواهی برای دیگری مخواه و هر چه برای خود میخواهی برای برادرت هم بخواه تا در حکم خود عادل باشی و در عدل خود دادگر باشی پیش اهل آسمانها محبوب گردی در دل اهل زمین جای دوستان را بگیری
تحف العقول

پیغمبر فرمود:
به راستى خداوند تبارک و تعالى مرا برگزید و اختیار کرد و رسول گردانید و سید کتابها بمن نازل کرد و عرض کردم سیدا معبودا تو موسى را بفرعون فرستادى و از تو خواست که برادرش هرون را با او همراه کنى و زیرش باشد و بازویش قوى دارد و گفتار او را تصدیق کند من هم سیدا معبودا از تو خواهش دارم از خاندانم وزیرى برایم مقرر دارى که بازویم را باو قوى دارى خدا على (ع) را وزیر و برادرش ساخت و او را دلدار کرد و هیبت او را بدل دشمنش انداخت و او اول کس است که بمن ایمان آورد و مرا تصدیق کرد و اول کس است که همراهم یگانه پرستى کرد من او را از خدا خواستم و او را بمن عطا کرد او سید اوصیا است و رسیدن باو سعادت و مرگ در طاعتش ‍ شهادتست نامش در تورات مقرون نام من است و زنش صدیقه کبرى دختر منست و دو پسرش دو آقاى اهل بهشتند و دو پسر منند و او و آنها و امامان پس از آنها حجتهاى خداوند بر خلقش پس از پیغمبران و آنان دریاى علمند در امتم هر که پیروى آنها کند نجات یافته از دوزخ و هر که به آنها اقتدا کند رهبرده بصراط مستقیم ، نبخشیده است خداى عز و جل دوستى آنها را ببنده اى جز آنکه او را در بهشت درآورده است .

رسول خدا (ص) بمردانى گذر کرد که سنگى را بنوبت بلند میکردند و به آنها فرمود:
این کار چیست ؟ گفتند نیروى خود را آزمایش کنیم فرمود من شما را به نیرومندترین شما آگاه نسازم ؟
عرضکردند چرا یا رسول الله فرمود سخت تر و نیرومندتر شما آن کس ‍ است که چون خشنود گردد خشنودیش او را بگناه و باطل نکشاند و چون خشم کند خشمش او را از گفتار حق بدر نبرد و چون توانا شد بناحق دست نیازد.

معاذ بن جبل گفت : پیامبر را گفتم : مرا به کارى آگاه کن که به بهشتم برد! و از آتش دوزخ دور دارد. رسول (ص ) گفت : از کار بزرگى سؤ ال کردى . اما بر کسى که آن را انجام دهد دشوار نیست . خدا را بندگى کن ! و هیچ چیز را انباز او قرار مده ! و نماز به پا دار! و زکاه بده ! و در ماه رمضان روزه بگیر و حج خانه خدا را به جاى آر! پس آنگاه گفت : خواهى ترا به درهاى خیر هدایت کنم ؟ گفتم : آرى اى فرستاده خداوند! گفت : روزه همچمون سپرى است و صدقه آتش خطاکارى ها را خاموش مى کند. همچنانکه آب ، آتش ‍ را فرو مى نشاند. نماز انسان در دل شب ، شعار نیکوکارانست . سپس این آیه را برخواند: ((تتجافى جنوبهم عن المضاجع …)) سپس گفت : خواهى تو را به اساس هر کار و ستون استوار و نقطه اوج آن آگاه کنم ؟ گفتم : آرى اى فرستاده پروردگار! گفت : پایه آن اسلام است و ستون استوار آن نماز و نقطه اوج آن جهاد در راه خدا است سپس گفت : خواهى تو را به اساس ‍ کلى آن را آگاه کنم گفتم آرى اى فرستاده خدا گفت : این را در اختیار خود بگیر و به زبانش اشاره کرد. گفتم : آیا ما را به آنچه گوییم باز خواست کنند؟ گفت : اى معاذ! مادرت به عزایت بنشید! جز اینست که مردمى که به رو، یا دماغ در آتش افتد، درو شده زبانهاى خود بوده اند.
کشکول شیخ بهایی

اى على در تورات است که چهار تا در کنار چهارند: هر که بدنیا آزمند شود بر خداوند خشمناک گردد؛ هر که از مصیبت وارده بنالد از خدایش نالیده است، هر که نزد توانگرى رود براى او زبونى کند دو سوم دینش بر باد رفته است و هر کس از این امت بدوزخ رود کسى باشد که آیات خدا را بمسخره و بازیچه گرفته
*******************************
چهار در کنارشان چهار است هر که پادشاه شد خود رأى شود، هر که مشورت نکند پشیمان گردد، بدستى که بدهى بهمان بستانى، نیازمندى مرگ اکبر است، باو عرض شد نیازمندى بزر و سیم؟ فرمود نیازمندى از دین.
*******************************

اى على چهارند که بیهوده‏ اند: خوردن سر سیرى، چراغ برابر ماه، کشت در شوره‏زار، احسان بنااهل.
*******************************
اى على چهارند که زودتر کیفر گیرند: مردیکه باو خوبى کنى و بعوض خوبى تو بدى کند. مردیکه باو ستم نکنى و او بتو ستم کند، مردیکه با او پیمان بستى، و نیت تو وفا با او است و نیت او بیوفائى است، و مردیکه با او صله رحم کنى و او قطع رحم کند.
*******************************
اى على چهارند که در هر که باشند اسلامش کامل است: راستى، شکرگزارى، شرم، و خوش رفتارى. اى على کم حاجت خواستن از مردم همان بی نیازى موجود است، و پر حاجت خواستن از مردم خوارى و همان فقر موجود است.
تحف العقول

ابى الصباح گوید: من شنیدم (مردم ) سخنى را از رسول خدا (صلى الله علیه و آله ) و امیر المؤ منین (علیه السلام ) و ابن مسعود نقل مى کنند، پس ‍ به نزد امام صادق (علیه السلام ) رفتم و آن را بر آن حضرت عرضه کردم ، فرمود: (آرى ) این سخن رسول خدا (صلى الله علیه و آله )است و آن را مى شناسم ، (و آن این بود که ) فرمود: رسول خدا (صلى الله علیه و آله ) فرمود: شخص بدبخت در شکم مادرش بدبخت است ، و سعادتمند کسى است که به دیگران پند گیرد، و زیرک ترین اشخاص مرد با تقوى و پرهیزکار است و احمق ترین احمقان شخص بزهکار و فاجر است ، و بدترین نقلها نقل کردن دروغ است ، و بدترین کارها بدعتها است و کورترین کوریها کورى دل است ، و بدترین پشیمانیها پشیمانى روز قیامت است ، و بزرگترین خطاها در پیشگاه خدا زبان دروغگو است ، و بدترین پشیمانیها پشیمانى روز قیامت است ، و بزرگترین خطاها در در پیشگاه خدا زبان دروغگو است ، و بدترین کسبها کسب ربوى (و بدست آوردن مال از ربا) است و بدترین خوراکها خوردن مال یتیم است ، و بهترین زیورها زیور مرد است به رفتن راه درست با داشتن ایمان ، و (نیز به راه درست رفتن ) بهترین چیزى است که در اختیار او است (که او را از بردگى شهوت بیرون آورد) و موجب قوام و صلاح سرانجام کارهاى او است (این معنى روى آن است که (واو) در جمله (و قوام خواتیمه ) جزء روایت باشد، و محتمل است – چنانچه مجلسى (رحمه الله علیه )گفته : (واو) را نساخ افزوده باشند) و هر که (در کار خود) پیرو شهرت طلبى باشد خداوند دروغش را بشنواند (مجلسى (رحمه الله علیه ) در معناى این جمله چند وجه گفته که از آنجمله است : هر که عمل صالحى را در پنهانى انجام دهد و سپس آن را براى خود نمائى و اطلاع یافتن مردم آشکار کند خداوند غرض او را بگوش مردم برساند و براى مردم آشکار سازد که غرض این شخص از اینکار خود نمائى بوده و عملش ‍ خالص براى حق نبوده است ).
و هر که به کار دنیا سر گرم شود بدان درماند (و مطلوب خود را از آن دریافت نکند) و هر که بلا (و فوائد و منافع و پاداش آن را) بداند بر آن شکیبائى ورزد، و هر که آن را (و منافع و پاداشش را) نداند از آن بترسد و تن بدان ندهد، شک و تردید (در اصول دین ) کفر است ، و هر که گردنفرازى و تکبر کن خدایش پست کند، و هر که فرمانبردارى شیطان کند نافرمانى خدا را کرده و هر که نافرمانى خدا کند خدایش او را عذاب کند، و هر که سپاسگزارى کند خدا بر او بیفزاید، و هر که بر بلاى سخت شکیبا باشد خدایش کمک کند، و هر که بر خدا توکل کند خدایش او را بس باشد. خدایرا به خاطر خوشنودى و رضایت یکى از خلقش به خشم نیاورید، و به هیچ یک از خلق خدا (بوسیله نافرمانى خدا) تقرب نجوئید که از خدا دور شوید، زیرا میان خداى عزوجل و هیچ یک از خلق او خصوصیتى وجود ندارد که بدانوسیله خیرى بدو رساند و یا شرى را از او دفع کند جز بوسیله اطاعت کردن او و پیروى از آنچه موجب خوشنودى او است ، و به راستى که اطاعت خدا وسیله رسیدن و کامیاب شدن به هر خیرى است که جستجو شود، و سبب نجات و رهائى از هر شرى است که از آن پرهیز گردد، و به راستى که خداى عزوجل نگاه دارد هر که را که از او فرمانبردارى کند، و نگهدارى نکند از کسیکه نافرمانیش کند، و کسى که از خداى عزوجل بگریزد گریز گاهى ندارد، و همانا فرمان خدا نازل شود و گرچه آفریدگانش خوش نداشته باشند، و هر آنچه آمدنى است نزدیک است (مانند مرگ و برزخ و قیامت ). آنچه خدا خواهد باشد و آنچه را نخواهد نباشد پس کمک کنید به نیکى و پرهیزکارى و به بدکارى و تجاوز کمک ندهید و از خدا بترسید که خداوند سخت کیفر است . ))
روضه کافی روایت ۳۹

یک روز رسول خدا (ص) بیکى از اصحابش فرمود:
اى بنده خدا دوست در در راه خدا و دشمنى کن در راه خدا مهر ورز در راه خدا و خصومت کن در راه خدا که بولایت خدا نرسى جز بدان و نیابد مردى مزه ایمان را هر چه هم نماز و روزه اش بسیار باشد تا چنین باشد و بتحقیق گردیده است بیشتر برادرى مردم در این روزگار شما در راه دنیا است ، بر سر آن با هم دوستى کنند و بر سرا آن باهم دشمنى ورزند و این نزد خدا براى آنها هیچ فایده ندارد ب آن حضرت گفت چطور بدانم که در راه خداى عز و جل دوستى و دشمنى کردم دوست خدا کیست تا پا او دوستى کنم و دشمنش کیست تا دشمن او باشم رسول خدا (ص) اشاره بعلى (ع) کرد و فرمود این مرد را مى بینى ؟ عرضکرد آرى فرمود دوست او دوست خداست او را دوست دار دشمن او دشمن خداست او را دشمن دار، دوستش را دوست دار گرچه کشنده پدرت باشد و دشمنش را دشمن دار گرچه پدر یا فرزندت باشد.

۱-سرکشى آفت شجاعت است، تفاخر آفت شرافت است، منت آفت سماحت است، خود پسندى آفت جمال است، دروغ آفت سخن است فراموشى آفت دانش است، سفاهت آفت بردبارى است، اسراف آفت بخشش است، هوس آفت دین است.

۲- وقتى شما را دعوت کردند بپذیرید.

۳ – نیک کردار باش و از کار بد بپرهیز ببین میل دارى دیگران در باره تو چه بگویند همان طور رفتار کن و از آنچه نمیخواهى در باره تو بگویند برکنار باش.

۴- آفت دین سه چیز است: داناى بد کار و پیشواى ستم کار و مجتهد نادان.

۵ – آفت دانش فراموشیست و دانشى که بنا اهل سپارى تلف مى شود.

۶ – مانند بندگان غذا میخورم و مانند آنها بر زمین مى نشینم.

۷ – با زنان در باره دخترانشان شور کنید.

۸ – نشان منافق سه چیز است، سخن بدروغ گوید، از وعده تخلف کند و در امانت خیانت نماید.

۹ – خداوند از گناه قاتل مؤمن نمیگذرد و توبه او را نمى پذیرد.

۱۰ – خداوند عمل بدعتگذار را نمى پذیرد تا از بدعت خویش دست بردارد.

قیس بن عاصم گوید:
با جمعى از بنى تمیم خدمت پیغمبر (ص) رسیدیم من وقتى وارد شدم که صلصال بن دلهمس نزد آن حضرت بود عرضکردم اى پیغمبر خدا بما پندى ده که از آن بهره ببریم زیرا ما مردم بیابان گردیم رسول خدا (ص) فرمود اى قیس راستى هر عزتى را ذلتى باشد و زندگى همراه با مرگ است و دنبال این سراى سپنج سراى دیگریست و براى هر چیز حسابرسى هست و بر هر چیز پاینده ایست هر کار نیک را ثوابیست و هر بد کردارى را کیفریست و هر مدتى را سندى باشد بناچار اى قیس قرینى با تو بگور آید او زنده باشد و تو مرده اى اگر گرامى باشد گرامیت دارد و اگر پست و زبون باشد تو را از دست بدهد و سپس جز با تو محشور نگردد و جز با او مبعوث نگردى و جز از او بازپرسى نشوى این قرین خود را جز کردار شایسته انتخاب مکن که اگر صالح باشد آرامش تو باشد و اگر فاسد بود جز از او در هراس نباشى آن کردار تو است عرضکرد اى پیغمبر خدا دوست دارم این گفتار در چند شعر باشد که ما بدان بر همسایگان عرب خود ببالیم و آن را اندوخته داریم پیغمبر دستور داد حسان را خدمتش آرند من در اندیشه شدم که گفتار آن حضرت را بنظم آورم و پیش از آمدن حسان بدان موفق شدم عرضکردم یا رسول اللّه چند شعر بخاطرم رسید که گمانم موافق مقصود شما باشد عرضکردم :
ز کردار خود دمخورى برگزین که در گور باشد تو را همنشین
پس از مرگ آماده داریش پیش بروزى که آید ندا آى پیش ‍
اگر دل بچیزى ببندى مبند بجز آنچه باشد خدا را پسند
پس و پیش مرگت تو را نیست کس بجز کرده ات یار و فریادرس ‍
بشر پیش خویشان دمى میهمان بود وانگهى کوچد از این جهان

اى على یکى از نشانه‏ هاى یقین است که کسیرا بخشم خدا خشنود نسازى، و بدان چه خدایت داده است کسیرا نستائى، و بدانچه‏ ات نمیدهد دیگرى را نکوهش نکنى زیرا آز آزمندى روزى رسان نیست و بد خواهى کسى جلوگیرش نباشد. راستى خدا بحکمت خود نشاط و شادى را در یقین نهاده و هم و غم را در شک و خشم.

اى على راستش فقرى سخت‏تر از نادانى نیست، و مالى بهره‏ ده ‏تر از خردمندى. تنها بودنى هراسناکتر از خودبینى نیست، و همدستى خوشتر از مشورت کردن، هیچ خردمندى چون اندیشه کردن نیست و هیچ خانوادگى چون خوشرفتارى و هیچ عبادتى چون تفکر.
ادامه نوشتار »