امام صادق عليه السلام فرمود: مرگ هيچ كس نزد شيطان محبوب‏تر از مرگ عالم نيست
اصول کافی جلد 1 باب مردن علما روایت 1
*********************************
مام صادق عليه السلام فرمود چون مؤمن عالمی بميرد، رخنه ‏ای در اسلام افتد كه چيزی آن را نبندند

شرح :
صدرالمتألهين فرمايد (((در اينجا اشكالی هست و آن اين است ممكن است فقيهی بميرد و به جای او يك يا چند فقيه ديگر آيند كه رخنه اسلام بوجود آنها بسته شود (در صورتی كه در روايت فرمود: چيزی اين رخنه را نبندد) و ممكن است از اين اشكال جواب داد به اينكه الف و لام در (((المؤمن الفقيه))) جنسی باشد و ثابت است كه ارتفاع طبيعت به رفع تمام افراد آن است هچنين است حكم مردن زيرا كه آن عدم است ))). بنابر جواب ايشان معنی روايت اين است اگر تمام فقها مردند رخنه جبران ناپذيری در اسلام افتاده است در صورتی كه انصافا چنين احتمال بسيار ضعيف و از سياق عبارت به دور است، در اين باره با بعضی از فضلاء معاصر گفتگو می ‏كردم، آنها با اقرار به ضعف آن احتمال می ‏گفتند اگر عالمی جانشين عالم ديگر شود او خود وجودی مستقل است و رخنه مرگ فقيه سابق را جبران نكرده است، گفتم بنابراين معنی روايت اين است كه فقيه سابق برای اسلام اثری داشت با مرگ او آن اثر از بين رفت پس اينكه توضيح واضح است و از دائره احاديث و روايات به دور می ‏باشد، آنچه به نظر قاصر من می ‏رسد اين است كه چيزهائی كه سبب بقاء و تقويت اسلام است مانند مسجد و مدرسه مؤذن و سرباز حافظ مرز در تأثير تقويت اسلام به پای فقيه نرسد يعنی هر يك از آنها از بين برود ديگری جانشين آن شود آن رخنه را جبران كند جز وجود فقيه كه رخنه مرگش را جبران آنها نكند اين روايت تنها در مقام بيان اين معنی است و نظری به صورت وجود فقيهی سابق ندارد زيرا كه واضح است كه در آنصورت جبران رخنه حتمی است مثلا مهندسی با سنگ و آهن و سيمان سدی می ‏سازد ولی برای استحكام بيشتر سد فلز و ماده نفيسی هم پيدا می ‏كند و در آن بكار می ‏برد اگر آن به نگهبانان سد بگويد: فلزی در اين سد بكار بردم كه اگر از بين رفت چيزی جای آن را نمی ‏گيرد، معنی سخنش اين است كه مصالح ساختمانی ديگر جای آن را نمی ‏گيرد مگر اينكه دوباره خود آن پيدا شود.
اصول کافی جلد 1 باب مردن علما روایت 2
*********************************
امام زين العابدين عليه‏السلام می ‏فرمود: زود مردن و كشته شدن ما خانواده را گفتار خدا بر من گوارا می ‏كند (41 سوره‏13) (((مگر نمی ‏بينند كه ما بر زمين در آئيم و از اطرافش كاهش دهيم))) كاهش اطراف زمين همان از دست رفتن علماست
اصول کافی جلد 1 باب مردن علما روایت 6
*********************************