حکمت های نهج الباغه 231تا 235

بدون نظر »

حکمت 231
تعريف عدل و إحسان
(اخلاقي ، اقتصادي ) و درود خدا بر او، فرمود: در تفسير آيه 90 سوره نحل «خدا به عدل و احسان فرمان مي ‏دهد» فرمود) عدل، همان انصاف، و احسان، همان بخشش است.
حکمت 232
ره آورد إنفاق
(اخلاقي ، اقتصادي ) و درود خدا بر او، فرمود: آن کس که با دست کوتاه ببخشد، از دستي بلند پاداش گيرد.
مي ‏گويم: (معني سخن اين است که آنچه انسان از اموال خود در راه خير و نيکي انفاق مي ‏کند، هر چند کم باشد، خداوند پاداش او را بسيار مي ‏دهد، و منظور از «دو دست» در اينجا دو نعمت است، که امام عليه السّلام بين نعمت پروردگار، و نعمت از ناحيه انسان، را با کوتاهي و بلندي فرق گذاشته است که نعمت و بخشش از ناحيه بنده را کوتاه، و از ناحيه خداوند را بلند قرار داده است، بدان جهت که نعمت خدا هميشگي و چند برابر نعمت مخلوق است، چرا که نعمت خداوند اصل و اساس تمام نعمتها است، بنا بر اين تمام نعمتها به نعمتهاي خدا باز مي ‏گردد، و از آن سرچشمه مي ‏گيرد).
حکمت 233
پرهيز از آغازگري در مبارزه
(اخلاق اجتماعي ، سياسي ) و درود خدا بر او، فرمود: (به فرزندش امام مجتبي عليه السّلام فرمود) کسي را به پيکار دعوت نکن، اما اگر تو را به نبرد خواندند بپذير، زيرا آغازگر پيکار تجاوزکار، و تجاوزکار شکست خورده است.
حکمت 234
تفاوت اخلاقي مردان و زنان
(اخلاقي ، علمي ) و درود خدا بر او، فرمود: برخي از نيکوترين خلق و خوي زنان، زشت‏ترين اخلاق مردان است، مانند، تکبّر، ترس، بخل، هر گاه زني متکبّر باشد، بيگانه را به حريم خود راه نمي ‏دهد، و اگر بخيل باشد اموال خود و شوهرش را حفظ مي ‏کند، و چون ترسان باشد از هر چيزي که به آبروي او زيان رساند فاصله مي ‏گيرد.«»
حکمت 235
نشانه خردمندي
(اخلاقي ) و درود خدا بر او، فرمود: (به امام گفتند، عاقل را به ما بشناسان، پاسخ داد:) خردمند آن است که هر چيزي را در جاي خود مي ‏نهد. (گفتند پس جاهل را تعريف کن فرمود) با معرّفي خردمند، جاهل را نيز شناساندم.
(يعني جاهل کسي که هر چيزي را در جاي خود نمي ‏گذارد، بنا بر اين با ترک معرّفي مجدّد، جاهل را شناساند)
نهج البلاغه قصار الحکم

قصار الحکم نهج البلاغه 226 تا 230

بدون نظر »

حکمت های نهج البلاغه

حکمت 226
طمع ‏ورزي و خواري
(اخلاقي ، اجتماعي ) و درود خدا بر او، فرمود: طمعکاري همواره زبون و خوار است.
حکمت 227
ارکان ايمان
(اعتقادي ، معنوي ) و درود خدا بر او، فرمود: (از ايمان پرسيدند). ايمان، بر شناخت با قلب، اقرار با زبان، و عمل با اعضاء و جوارح استوار است.
حکمت 228
ارزش‏ها و ضدّ ارزش‏ها
(اخلاقي ، اجتماعي ) و درود خدا بر او، فرمود: کسي که از دنيا اندوهناک مي ‏باشد، از قضاء الهي خشمناک است، و آن کس که از مصيبت وارد شده شکوه کند از خدا شکايت کرده، و کسي که نزد توانگري رفته و به خاطر سرمايه ‏اش برابر او فروتني کند، دو سوّم دين خود را از دست داده است و آن کس که قرآن بخواند و وارد آتش جهنّم شود حتما از کساني است که آيات الهي را بازيچه قرار داده است، و آن کس که قلب او با دنيا پرستي پيوند خورد، همواره جانش گرفتار سه مشکل است، اندوهي رها نشدني ، حرصي جدا نشدني ، و آرزويي نايافتني .
حکمت 229
ارزش قناعت و خوش خلقي
(اخلاقي ، اقتصادي ) و درود خدا بر او، فرمود: آدمي را قناعت براي دولتمندي ، و خوش خلقي براي فراواني نعمت‏ها کافي است. (از امام سؤال شد تفسير آيه، فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَياةً طَيِّبَةً چيست فرمود) آن زندگي با قناعت است«».
حکمت 230
راه به دست آوردن روزي
(اقتصادي ) و درود خدا بر او، فرمود: با آن کس که روزي به او روي آورده شراکت کنيد، که او توانگري را سزاوارتر، و روي آمدن روزگار خوش را شايسته‏ تر است

حکمت های نهج البلاغه 216 الی 225

بدون نظر »

قصار الحکم نهج البلاغه216 تا 225
حکمت 216
قدرت و تجاوزکاري
(اخلاقي ، سياسي ) و درود خدا بر او، فرمود: کسي که به نوايي رسيد تجاوزکار شد.
حکمت 217
دگرگوني روزگار و شناخت انسان‏ها
(اخلاقي ، علمي ) و درود خدا بر او، فرمود: در دگرگوني روزگار، گوهر شخصيّت مردان شناخته مي ‏شود«».
حکمت 218
حسادت آفت دوستي
(اخلاقي ، اجتماعي ) و درود خدا بر او، فرمود: حسادت بر دوست، از آفات دوستي است.
حکمت 219
آرزوها آفت انديشه
(اخلاقي ) و درود خدا بر او، فرمود: قربانگاه انديشه‏ ها، زير برق آرزوهاست.
حکمت 220
عدالت در قضاوت
(اخلاقي ، قضايي ) و درود خدا بر او، فرمود: داوري با گمان بر افراد مورد اطمينان، دور از عدالت است.
حکمت 221
آينده دردناک ستمکاران
(اخلاقي ، سياسي ) و درود خدا بر او، فرمود: بدترين توشه براي قيامت، ستم بر بندگان است.
حکمت 222
بي ‏توجّهي به بدي بدکاران
(اخلاقي ، اجتماعي )
و درود خدا بر او، فرمود: خود را به بي ‏خبري نماياندن از بهترين کارهاي بزرگواران است.
حکمت 223
حياء و عيب پوشي
(اخلاقي ، اجتماعي ) و درود خدا بر او، فرمود: آن کس که لباس حياء بپوشد، کسي عيب او را نبيند.
حکمت 224
برخي از ارزش‏هاي اخلاقي
(اخلاقي ، اجتماعي ) و درود خدا بر او، فرمود: با سکوت بسيار، وقار انسان بيشتر شود، و با انصاف بودن، دوستان را فراوان کند، و با بخشش، قدر و منزلت انسان بالا رود، و با فروتني ، نعمت کامل شود، و با پرداخت هزينه‏ها، بزرگي و سروري ثابت گردد، و روش عادلانه، مخالفان را درهم شکند، و با شکيبايي در برابر بي ‏خرد، ياران انسان زياد گردند.
حکمت 225
حسادت و بيماري
(اخلاقي ، بهداشتي ) و درود خدا بر او، فرمود: شگفتا که حسودان از سلامتي خود غافل مانده‏اند

حکمت های نهج البلاغه211 تا 215

بدون نظر »

حکمت 211
ارزش‏ هاي اخلاقي
(اخلاقي ، اجتماعي ، اقتصادي ) و درود خدا بر او، فرمود: بخشندگي ، نگاه‏دارنده آبروست، و شکيبايي دهان بند بي ‏خردان، و عفو زکات پيروزي ، و دوري کردن، کيفر خيانتکار، و مشورت چشم هدايت است. و آن کس که با رأي خود احساس بي ‏نيازي کند به کام خطرها افتد، شکيبايي با مصيبت‏هاي شب و روز پيکار کند، و بي ‏تابي ، زمان را در نابودي انسان ياري دهد، و برترين بي ‏نيازي ترک آرزوهاست، و چه بسا عقل که اسير فرمانروايي هوس است، حفظ و به کار گيري تجربه رمز پيروزي است، و دوستي نوعي خويشاوندي به دست آمده است، و به آن کس که به ستوه آمده و توان تحمّل ندارد اعتماد نکن.
حکمت 212
خودپسندي آفت عقل
(اخلاقي ) و درود خدا بر او، فرمود: خودپسندي يکي از حسودان عقل است.
حکمت 213
تحمّل مشکلات و خشنودي
(اخلاقي ، تربيتي ) و درود خدا بر او، فرمود: چشم از سختي خوار و خاشاک و رنج‏ها فرو بند تا همواره خشنود باشي .
حکمت 214
نرم خويي و کاميابي
(اخلاقي ، علمي ) و درود خدا بر او، فرمود: کسي که درخت شخصيّت او نرم و بي ‏عيب باشد، شاخ و برگش فراوان است.
حکمت 215
اختلاف آفت انديشه
(اخلاقي ، سياسي ) و درود خدا بر او، فرمود: اختلاف نابود کننده انديشه است
قصار الحکم نهج البلاغه

حکمت های نهج البلاغه 206 تا 210

بدون نظر »

حکمت 206
ره آورد حلم و بردباري
(اخلاقي ، اجتماعي ) و درود خدا بر او، فرمود: نخستين پاداش بردبار از بردباري ‏اش آن است که مردم در برابر نادان، پشتيبان او خواهند بود.
حکمت 207
ارزش همانند شدن با خوبان
(اخلاقي ، اجتماعي ) و درود خدا بر او، فرمود: اگر بردبار نيستي ، خود را به بردباري بنماي ، زيرا اندک است کسي است که خود را همانند مردمي کند و از جمله آنان به حساب نيايد.
حکمت 208
مراحل خودسازي
(اخلاقي ، تربيتي ) و درود خدا بر او، فرمود: کسي که از خود حساب کشد، سود مي ‏برد، و آن که از خود غفلت کند زيان مي ‏بيند، و کسي که از خدا بترسد ايمن باشد، و کسي که عبرت آموزد آگاهي يابد، و آن که آگاهي يابد مي ‏فهمد، و آن که
بفهمد دانش آموخته است
حکمت 209
خبر از ظهور حضرت مهدي عليه السّلام
(اعتقادي ، سياسي ) و درود خدا بر او، فرمود: دنيا پس از سرکشي ، به ما روي مي ‏کند، چونان شتر مادّه بد خو که به بچه خود مهربان گردد. (سپس اين آيه را خواند) «و اراده کرديم که بر مستضعفين زمين، منّت گذارده آنان را امامان و وارثان حکومت‏ها گردانيم»
حکمت 210
الگوهاي پرهيزکاري
(اخلاقي ، تربيتي ) و درود خدا بر او، فرمود: از خدا بترسيد، ترسيدن انسان وارسته‏ اي که دامن به کمر زده و خود را آماده کرده، و در بهره بردن از فرصت‏ها کوشيده،و هراسان در اطاعت خدا تلاش کرده، و در دنياي زودگذر، و پايان زندگي و عاقبت کار، بدرستي انديشيده است

حکمت های نهج البلاغه 201 تا 205

بدون نظر »

حکمت 201
امدادهای الهی و حفظ انسان
(اعتقادی ، معنوی ) و درود خدا بر او، فرمود: با هر انسانی دو فرشته است که او را حفظ می ‏کنند، و چون تقدير الهی فرا رسد، تنهايش می ‏گذارند، که همانا زمان عمر انسان، سپری نگهدارنده است.
*********************************
حکمت 202
واقع نگری در مسائل سياسی
(سياسی ) و درود خدا بر او، فرمود: (طلحه و زبير خدمت امام آمدند و گفتند با تو بيعت کرديم که ما در حکومت شريک تو باشيم، فرمود) نه هرگز بلکه شما در نيرو بخشيدن، و ياری خواستن شرکت داريد، و دو ياوريد به هنگام ناتوانی و درماندگی در سختی ‏ها.
*********************************
حکمت 203
ياد مرگ و پرهيزکاری
(اخلاقی ) و درود خدا بر او، فرمود: ای مردم از خدايی بترسيد که اگر سخنی گوييد می ‏شنود، و اگر پنهان داريد می ‏داند، و برای مرگی آماده باشيد، که اگر از آن فرار کنيد شما را می ‏يابد، و اگر بر جای خود بمانيد شما را می ‏گيرد، و اگر فراموشش کنيد شما را از ياد نبرد.
*********************************
حکمت 204
بی ‏توجّهی به سپاسگذاری مردم
(اخلاقی ، اجتماعی ) و درود خدا بر او، فرمود: ناسپاسی مردم تو را از کار نيکو باز ندارد، زيرا هستند کسانی ، بی آن که از تو سودی برند تو را می ‏ستايند، چه بسا ستايش اندک آنان برای تو، سودمندتر از ناسپاسی ناسپاسان باشد. (و خداوند نيکوکاران را دوست دارد)
*********************************
حکمت 205
گنجايش نامحدود ظرف علم
(علمی ) و درود خدا بر او، فرمود: هر ظرفی با ريختن چيزی در آن پر می ‏شود جز ظرف دانش که هر چه در آن جای دهی ، وسعتش بيشتر می ‏شود.

قصار الحکم نهج البلاغه 196 تا 200

بدون نظر »

حکمت 196
عبرت آموزي از إتلاف اموال
(اخلاقي ، اقتصادي ) و درود خدا بر او، فرمود: مالي که نابودي آن تو را پند مي ‏دهد، از دست نرفته است.
حکمت 197
روش درمان روح (روانشناسي باليني )
(اخلاقي ، علمي ) و درود خدا بر او، فرمود: اين دل‏ها همانند تن‏ها خسته مي ‏شوند، براي نشاط آن به سخنان تازه حکيمانه روي بياوريد.
حکمت 198
ضرورت حکومت
(اعتقادي ، سياسي ) و درود خدا بر او، فرمود: (وقتي شنيد که خوارج مي ‏گويند، حکومت فقط از آن خداست.) سخن حقّي است که از آن اراده باطل دارند.
حکمت 199
نکوهش اوباش (انسان‏هاي شرور)
(اخلاقي ، اجتماعي ) و درود خدا بر او، فرمود: (در تعريف جمع اوباش، فرمود) آنان چون گرد هم آيند پيروز شوند، و چون پراکنده شوند شناخته نگردند«». (و گفته شد که امام فرمود) آنان چون گرد هم آيند زيان رسانند، و چون پراکنده شوند سود دهند. (از امام پرسيدند: چون اوباش گرد هم آيند زيان رسانند را دانستيم، امّا چه سودي در پراکندگي آنان است، فرمود) صاحبان کسب و کار، و پيشه وران به کارهاي خود باز مي ‏گردند، و مردم از تلاش آنان سود برند، بنّا به ساختن ساختمان، و بافنده به کارگاه بافندگي ، و نانوا به نانوايي روي مي ‏آورد.
حکمت 200
نکوهش انسان‏هاي شرور
(اخلاقي ، اجتماعي ) و درود خدا بر او، فرمود: (جنايتکاري را حضور امام آوردند، که جمعي اوباش همراه او بودند.) مبارک مباد، چهره‏هايي که جز به هنگام زشتي ‏ها ديده نمي ‏شوند

حکمت های نهج البلاغه 191 تا 195

بدون نظر »

حکمت 191
مشکلات دنيا
(اخلاقي ) و درود خدا بر او، فرمود: همانا انسان در دنيا تخته نشان تيرهاي مرگ، و ثروتي است دستخوش تاراج مصيبت‏ها: با هر جرعه نوشيدني ، گلو رفتني ، و در هر لقمه ‏اي ، گلوگير شدني است، و بنده نعمتي به دست نياورد جز آن که نعمتي از دست بدهد، و روزي به عمرش افزوده نمي ‏گردد جز با کم شدن روزي ديگر پس ما ياران مرگيم، و جان‏هاي ما هدف نابودي ‏ها، پس چگونه به ماندن جاودانه اميدوار باشيم. در حالي که گذشت شب و روز بنايي را بالا نبرده جز آن که آن را ويران کرده، و به اطراف پراکند
*********************
حکمت 192
پرهيز از زراندوزي
(اخلاقي ، اقتصادي ) و درود خدا بر او، فرمود: اي فرزند آدم، آنچه را که بيش از نياز خود فراهم کني ، براي ديگران اندوخته‏ اي .
********************
حکمت 193
راه به کار گرفتن قلب
(اخلاقي ، علمي ، تربيتي ) و درود خدا بر او، فرمود: دل‏ها را روي آوردن و پشت کردني است، پس دل‏ها را آنگاه به کار واداريد که خواهشي دارند و روي آوردني ، زيرا اگر دل را به اجبار به کاري واداري کور مي ‏گردد.
*****************
حکمت 194
ضرورت پرهيز از خشم و انتقام
(اخلاقي ، اجتماعي ) و درود خدا بر او، فرمود: چون خشم گيرم، کي آن را فرو نشانم در آن زمان که قدرت انتقام ندارم، که به من بگويند. «اگر صبر کني بهتر است» يا آنگاه که قدرت انتقام دارم که به من بگويند: «اگر عفو کني خوب است».
*********************
حکمت 195
پرهيز از بخل ورزي
(اخلاقي ) و درود خدا بر او، فرمود: (در سر راه از کنار مزبله ‏اي عبور مي ‏کرد.) اين همان است که بخيلان به آن بخل مي ‏ورزند (و در روايت ديگري نقل شد که) اين چيزي است که ديروز بر سر آن رقابت مي ‏کرديد

حگمت های نهج البلاغه 186تا 190

بدون نظر »

حکمت 186
آينده سخت ستمکاران
(اخلاقي ، سياسي ) و درود خدا بر او، فرمود: آغاز کننده ستم، در قيامت انگشت به دندان مي ‏گزد.
حکمت 187
ضرورت ياد قيامت
(اخلاقي ) و درود خدا بر او، فرمود: کوچ کردن نزديک است
حکمت 188
ضرورت حق گرايي
(اخلاقي ، اعتقادي ) و درود خدا بر او، فرمود: هر کس که با حق در آويزد نابود مي ‏گردد.
حکمت 189
ارزش صبر و خطر بي ‏تابي
(اخلاقي ) و درود خدا بر او، فرمود: کسي را که شکيبايي نجات ندهد، بي ‏تابي او را هلاک گرداند.
حکمت 190
معيار امامت
(اعتقادي ، معنوي ) و درود خدا بر او، فرمود: شگفتا آيا معيار خلافت، صحابي پيامبر بودن است امّا صحابي بودن و خويشاوندي ملاک نيست.
(از امام شعري در همين مسئله نقل شد که به ابا بکر فرمود) اگر ادّعا مي ‏کني با شوراي مسلمين به خلافت رسيدي ، چه شورايي بود که رأي دهندگان حضور نداشتند و اگر خويشاوندي را حجّت مي ‏آوري ، ديگران از تو به پيامبر نزديک‏تر و سزاوارترند«».

حکمت های نهج البلاغه 180 الی 185

بدون نظر »

حکمت 181
ارزش دورانديشي و پرهيز از کوتاهي
(اخلاقي ) و درود خدا بر او، فرمود: حاصل کوتاهي ، پشيماني ، و حاصل دورانديشي ، سلامت است.
حکمت 182
شناخت جايگاه سخن و سکوت
(اخلاقي ) و درود خدا بر او، فرمود: آنجا که بايد سخن درست گفت، در خاموشي خيري نيست، چنانکه در سخن نا آگاهانه نيز خيري نخواهد بود.
حکمت 183
باطل گرايي و اختلاف
(اخلاقي ، سياسي ) و درود خدا بر او، فرمود: دو دعوت به اختلاف نرسد جز اين که يکي باطل باشد
حکمت 184
ويژگي ‏هاي اعتقادي امام عليه السّلام
(اعتقادي ) و درود خدا بر او، فرمود: از روزي که حق براي من نمايان شد، هرگز دچار ترديد نشدم
حکمت 185
ويژگي ‏هاي اعتقادي امام علي عليه السّلام
(اخلاقي ) و درود خدا بر او، فرمود: هرگز دروغ نگفتم و به من دروغ نگفتند، و هرگز گمراه نشدم، و کسي به وسيله من گمراه نشده است